و نشر و نامهء اعمال و ميزان و حساب و بهشت و جهنّم است . اين است آن ايمان حقيقى و خير كثير و فضل بزرگى كه خداوند در كتاب حكيم بدان اشارت فرموده : وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اوتِىَ خَيْراً كَثيراً » « 1 » و آن كه به او حكمت داده شود ، بىترديد او را خير فراوانى داده‌اند . و چون در مقام خود مقرّر است كه نفس ناطقهء انسانى در كمالات علمى از حدّ هيولانى كه جوهرى است نفسانى بالفعل ولى داراى مادّه و استعداد روحانى ، ترقّى مىنمايد تا به سرحدّ عقل بالفعل كه جوهرى است عقلى و نورانى و در آن جوهر عقلى صورت تمام موجودات بر گونه‌اى برتر و مبرّا از آميزش مادّه و جرم ، منطبع ونقش گرديده است و آن جوهر عقلى نورى است كه اشيا به صورت‌هاى اصلى خود در آن منعكس و حاضرند و اين عقل بسيط و اين نور شريف توسط دقت نظر در حقايق موجودات و تدبّر و تفكّر در آيات وجودى خداوند در زمين و آسمان حاصل مىگردد ، نه روى گرداندن و توجه ننمودن به آنها همچنان كه مىفرمايد : وَ كَأيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ » « 2 » و [ براى هدايت مردم ] در آسمان‌ها و زمين چه بسيار نشانه‌هاست كه [ در غفلت و بىخبرى ] بر آنها مىگذرند در حالى كه از آنها روى مىگردانند . و از آنچه ما را بر لزوم نظر و تفكّر و كسب حكمت و معرفت راهنمايى مىنمايد فرمودهء الهى است كه : قُلِ انْظُرُوا ماذا فِى السَّمَاواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما تُغْنِى الْآياتُ وَ النُّذُرُ عَنْ

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) : 269 . ( 2 ) - يوسف ( 12 ) : 105 .